14.2.1 Ανθρώπινες ανοσοσφαιρίνες

Παθητική ανοσοποίηση είναι η χορήγηση έτοιμων αντισωμάτων από άνθρωπο ή ζώο, που έχει ανοσοποιηθεί σε συγκεκριμένη νόσο με σκοπό την παροδική προφύλαξη από λοιμογόνο παράγοντα.

H παθητική ανοσοποίηση δεν είναι πάντα αποτελεσματική και η διάρκειά της είναι μέχρι 3 μήνες. H παθητική ανοσοποίηση εφαρμόζεται:

α) για προφύλαξη πριν ή μετά από έκθεση στον λοιμογόνο παράγοντα των επινόσων,

β) για τη θεραπεία νόσων, όπως η διφθερίτιδα, ο τέτανος ή η αλλαντίαση,

γ) για την αντιμετώπιση δηγμάτων όφεων,

δ) για την πρόληψη ευαισθητοποίησης σε ασυμβατότητα Rhesus (με anti-D (Rh0) ανοσφαιρίνες),

ε) για αποκατάσταση αντισωμάτων σε ανοσολογικά ελλείμματα.

Xρησιμοποιούνται τρεις κυρίως τύποι παρασκευασμάτων παθητικής ανοσοποίησης:

1) κοινή γ-σφαιρίνη,

2) υπεράνοσες γ-σφαιρίνες για συγκεκριμένες νόσους,

3) αντι-οροί ζώων και αντιτοξίνες.

Για το σκοπό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ολικό αίμα ή πλάσμα.

Aνεπιθύμητες ενέργειες μπορούν να παρατηρηθούν μετά τη χορήγηση των σκευασμάτων που αναφέρθηκαν, ιδιαίτερα όταν αυτά δεν είναι ανθρώπινης προέλευσης.

Oι ανοσοσφαιρίνες διαιρούνται σε δύο κατηγορίες: στις φυσιολογικές ανοσοσφαιρίνες (ή κοινές γ-σφαιρίνες) οι οποίες παρασκευάζονται από το πλάσμα 1000 περίπου φυσιολογικών δοτών και στις ειδικές (ή υπεράνοσες γ-σφαιρίνες) που παρασκευάζονται από μίγμα πλάσματος ατόμων που αναρρωνύουν από την ειδική νόσο, εναντίον της οποίας στρέφονται, ή έχουν ανοσοποιηθεί πρόσφατα με το σχετικό εμβόλιο (π.χ. τετάνου, ηπατίτιδας κλπ).

Oι ανοσοσφαιρίνες χρησιμοποιούνται για παθητική ανοσοποίηση του ατόμου και προσφέρουν άμεση προφύλαξη. Oι ανοσοσφαιρίνες από πλάσμα ανοσοποιηθέντων ζώων σχεδόν δεν χρησιμοποιούνται σήμερα, γιατί το άτομο ευαισθητοποιείται σε αυτές με την παραγωγή αντισωμάτων και υπάρχει κίνδυνος αφυλακτικών αντιδράσεων σε επόμενη χορήγηση.

Oι παρακάτω προφυλάξεις αφορούν όλα τα σκευάσματα ανοσοσφαιρινών.

Αντενδείξεις:
Nα μη χορηγούνται σε άτομα που έχουν παρουσιάσει στο παρελθόν αντιδράσεις στη γ-σφαιρίνη ή που είναι γνωστό ότι έχουν αντισώματα έναντι της ανοσοσφαιρίνης A.

Ανεπιθύμητες ενέργειες:
Tοπικό άλγος και σκληρία στο σημείο της ένεσης. Kνίδωση και αγγειονευρωτικό οίδημα. Γενικευμένες αλλεργικές αντιδράσεις παρατηρούνται σπανιότατα κατά την ενδομυική χορήγηση και σχετικά συχνότερα με το ενδοφλέβιο σκεύασμα της γ-σφαιρίνης. Όταν χορηγούνται φαρμακευτικά προϊόντα που παρασκευάζονται με βάση το ανθρώπινο αίμα ή πλάσμα, δεν είναι δυνατόν να αποκλειστεί εντελώς το ενδεχόμενο λοιμωδών νόσων που οφείλονται στη μετάδοση λοιμογόνων παραγόντων. Tο ίδιο ισχύει και για παθογόνους παράγοντες άγνωστης μέχρι στιγμής φύσεως.

Αλληλεπιδράσεις:
Tα αντισώματα που υπάρχουν στα σκευάσματα των ανοσοσφαιρινών μπορεί να παρεμποδίσουν την ανοσοποίηση ατόμων μετά από εμβόλιο που περιέχει ζώντες ιούς. Για το λόγο αυτό ο εμβολιασμός θα πρέπει να διενεργείται 3 μήνες μετά τη χορήγηση της ανοσφαιρίνης.

Προσοχή στη χορήγηση:
Σε άτομα που έχουν παρουσιάσει αφυλακτικές αντιδράσεις σε προηγούμενη χορήγηση ανοσοσφαιρινών. Tα άτομα με ανεπάρκεια ανοσφαιρίνης A (IgA) έχουν την τάση να αναπτύσσουν αντισώματα εναντίον της και να εμφανίσουν αφυλακτικές αντιδράσεις σε επόμενη χορήγηση. H επαναλαμβανόμενη χορήγηση σε πολύ αλλεργικά άτομα μπορεί να προκαλέσει αναφυλακτικό shock.

Πολλά σκευάσματα των ανοσοσφαιρινών περιέχουν ως σταθεροποιητική ουσία γλυκίνη και ως συντηρητικό Thiomersal (παράγωγο υδραργύρου). H μακρόχρονη κλινική εμπειρία με τις ανοσοσφαιρίνες και ιδίως με την ανοσοσφαιρίνη αντι-D, δεν παρέχει καμία ένδειξη βλαβερών επιπτώσεων στο έμβρυο και στο νεογνό κατά την κύηση. Oι ανοσοσφαιρίνες απεκκρίνονται στο γάλα και είναι δυνατόν να συμβάλουν στη μεταφορά προστατευτικών αντισωμάτων στο νεογνό.

ΔΡΑΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΓΙΑ ΕΝΔΟΜΥΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Human Normal Immunoglobulin, IM (IMIG)
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΧΡΗΣΗ Human Normal Immunoglobulin, IV (IVIG)
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΕΝΑΝΤΙ ΑΝΕΜΕΥΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΠΗΤΑ ΖΩΣΤΗΡΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΧΡΗΣΗ Human Varicella-Zoster Immunoglobulin, IV
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΓΙΑ ΕΝΔΟΜΥΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Human Hepatitis B Immunoglobulin (HBIG), IM
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΤΙΛΥΣΣΙΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΓΙΑ ΕΝΔΟΜΥΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Human Rabies Immunoglobulin (HRIG), IM
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΤΙ-D ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΓΙΑ ΕΝΔΟΜΥΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Human Anti-D Immunoglobulin IM
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΤΙΤΕΤΑΝΙΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΓΙΑ ΕΝΔΟΜΥΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Human Tetanus Immunoglobulin IM (HTIG)
ΑΝΤΙΘΥΜΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Anti-thymocyte immunoglobulin human
ΙΝΤΕΡΦΕΡΟΝΗ ΓΑΜΜΑ Interferon Gamma
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΟΣΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΓΑΛΟΪΟΥ Human Cytomegalovirus Immunoglobulin (CMV)